|
|
Adının Kaynağı::Tarihi::Coğrafi Yapısı::Nüfusu::Ekonomisi
Boyabat
kelimesi Boyova kelimesinden gelir. Sonraları bu kelime boy abad
şeklinde yazılmaya başlanmıştır. Abad bayındır ve ekili arazi
manasınadır.Boy ise uzun manasında kullanılmıştır.Böyle olunca
boyabad kelimesinin kısa karşılığı uzun ovadır.

Boyabat, Sinop
vilayetine bağlı, Batı Karadeniz bölgesinde olan bir ilçedir.
Doğusunda Durağan, güneyinde Vezirköprü ve Kargı, batısında
Taşköprü, kuzeyinde Ayancık(İstifan), Erfelek, Sinop ve Gerze
yer almıştır. Yüz ölçümü 500 kilometrekaredir. Nüfusu 2000
sayımına göre ilçe merkezi 25290 köyleri 29.140 dir. Toplam
nüfus 54 430 dur. Boyabat'ın toplam 106 köyü mevcuttur. İlçe
merkezinde 7 adet mahalle mevcuttur bunlar sırasıyla Kemaldede,
Gökdere, Zincirlikuyu, Kumluk, Çamlıca, Esentepe ve Camibekir
mahelleleridir. İlçede 7 adet ilk öğretim okulu, 1 adet yatılı
ilk öğretim bölge okulu , 5 adet Lise, 1 adet çıraklık eğitim
okulu,ve Samsun 19 mayıs üniversitesine bağlı 2 yıllık yüksek
okul bulunmaktadır.
1 adet kapalı spor salonu Boyabat'a hizmet vermektedir.
Boyabat'ın köylerine bağlı 60 adet ilköğretim okulu mevcuttur.
Ayrıca ilçe merkezinde 26 adet Cami bulunmaktadır.
Son 10 yıl içinde Boyabat'ın çehresi muazzam şekilde değişmiş
şehirleşme çevredeki Daylı, Çorak, Karacaören köyleriyle adeta
birleşmiş bulunmaktadır.
Sanayi bakımından ilçemizde mevcut 30 adet tuğla ve kiremit
fabrikası,2 adet cam mozaik fabrikası, 2 adet çivi fabrikası, 5
adet çeltik fabrikası, 1 adet parke fabrikası bulunmaktadır.
Boyabat eskiden bir kale kasabası idi Evler kale içersinde
bulunurdu Çevrede daha çok çay yataklarında, Erenlikde başka
evler vardı. Araştırmalarımızdan 200 yıl önce Kaleden Gökdere
mahallesine oradan da şehrin altından geçilerek erenlik
mıntıkasından çıkılırmış.
Belgelerde 1830 da kalede 30 evin barındığı yazılır. Boyabat
kasabası 1925 yılı sonbaharında yanmış kasabada hiç bir
ticarethane kalmamıştır. Boyabat’da yaşamış eski insanlarımız ve
yangına şahit olanlar Boyabat yangınının ilk yaşanmış büyük
facia diye nitelerler.
1943 yılında Boyabat ikinci bir felaket olarak deprem yaşamış
ancak ölüm olayı yaşanmamıştır Maddi zararın dışında herhangi
bir şey olmamıştır.
1948 yılında yılın en büyük sel felaketi yaşanmış ve
Boyabatlılara çok büyük korku yaşatmış selden 2 gün sonra sel
yatağında 3 ceset bulunmuştur. Boyabatlılar bu korkunç sele
kabak seli adını vermişlerdir.
Boyabatın içinden Gazidere çayı geçer ve 4 km. sonra Gökırmağa
dökülür.
Boyabat
toprak alanı içinde bulunan en yüksek tepeler: Bürnük 1363
metre, Süngülcetepe 1463 metre Alınca yaylası Manastıratepesi
1429 m. Elekdağı, Dikmentepe 1538 m. Eynekdağı 1412 m.
Bekiröldüğü 1583 m. Göktepe 1557 metredir.Boyabat'ın denizden
yüksekliği 310 m. dir.Umumi arazinin %30'u ekili arazi %35'i
5'iorman ve fundalık, %4'ü çayır ve mera%2,5' u yerleşme
merkezleri, %1,5 su yatakları, %27'si kullanılamaz arazidir.
Boyabat' ın Ekinören köyünde petrol, Kovaçayır köyünde kırom
Akbelen, Cemalettin ve Bağluca köylerinin sınırları içinde
linyit yeni Mehmetli köyünde kaolin, Kova ayır köyünde maden
suyu, Sarıağaç çayırı köyünde manganes vardır.Ayrıca Boyabatın
Değirmentaşı ve çakmak taşı çok meşhurdur.
Boyabat'ta,Gökçeağaçsakızı Köyünde Boyabat topraklarına giren
Gökırmak en büyük akar suyudur. Gökırmak Durağan sınırına kadar
24köyün arazisini sular. Ayrıca Kızılırmak da Boyabat'ın doğu
sınırını çizer. Hacıçayı, Yaylacılı, Fakılı köyleri bu vadidedir.
Boyabat'ın içinden geçen Gazidere(Karadere) çayı Dereçatı köyü
Taşhanlı, Gazidere Tabaklı, Gazidere ve Boyabat ovasını
sulayarak Alibeyli köyü önünde Gökırmağa katılır. Sesleriyle
meşhur Çarşap çayı Kaya boğazı ve Çarşap köylerini sular.
Saraydüzüne bağlı Cumaköy ovasında Kocaçay ismini alır. Cumaköy
Cumakayalı, Cumatabaklı, Yenice ve Şıhköyü arazisini suladıktan
sonra Arım köyünde Arım çayına karışır. Arımçayına Korucuk
köyünden geçtikten sonra Durağan sınırında Gökırmağa katılır.
Elekdağ ormanları Göktepe, Bürnük ve Karageriş Ormanları
Boyabat'ın önemli ormanlarıdandır. Bu ormanlarda çam, meşe,
kayın, köknar, ardıç, kavak ve gürgen bulunur.
Boyabat arazisinde pirinç hububat pancar sebzeler ve meyveler
çok bol yetişir. Keçi,koyun ve sığır oldukça fazladır. Bol
miktarda tavuk da bulunur.
Şehir Merkezinde kereste biçme atölyeleri çeltik fabrikaları un
değirmenleri ve kösele ve deri imalathanesi kiremit ve tuğla
fabrikaları vardır.
Tarih devletlerinde Boyabat önce Gasgasların idaresinde
kalmıştır. Sonraları sırasıyla, Hititler Paflagonyalılar
idaresinde kalmıştır. Bugünkü kale ilk önce Paflagonyalılar (MÖ
110-700) devrinde inşa edilmiştir. Kalenin bugünkü yapısı eski
yapı üzerindedir ve Türk-İslam Osmanlı devri mimari özelliğini
taşır.
Boyabat'a sonraları İskitler, Lityalılar, İranlılar, Pontuslar,
Romalılar, Bizanslılar hakim olmuş, 1071 Malazgirt savaşından
sonra ise Müslüman Türklerin idaresine geçmiştir. Boyabat
Müslüman Türklerin eline 1100 senesinden sonra geçti. Selçuklu
komutanlarından Danişment Ahmet gazinin oğlu Gümüştekin
zamanında Bizansların elinden alındı. (Tarih yaklaşık olarak
1105 veya 1126 'dır ) 1175 senesinde Selçuklular Danişmendlerin
idaresine son verdiler.
Bundan sonra Boyabat sırasıyla Çobanlar, Pervaneler,
Candaroğulları idaresine son vermesiyle Boyabat 1402 senesine
kadar 10 sene Osmanlı idaresinde kalmış, bu arada Cumaköy ve
Yazıköy'de iki cami inşa edilmiştir. Boyabat'ın içinde bulunan
Büyük camininde bu cümleden olduğu söylenmektedir. 1402 Ankara
savaşından sonra ise tekrar idarenin Candaroğulları'na geçtiğini
görüyoruz. Bu idare Fatih zamanına kadar devam etmiştir. 1461
senesinde Fatih Sultan Mehmet tarafından Candaroğulları idaresi
tamamen son bulunca Boyabat kesin olarak Osmanlıların eline
geçti.
Fatih Sultan Mehmet Trabzon seferine giderken Boyabat'dan
geçmiş, IV. Murat'da Bağdat seferinde Boyabat yolunu takip
etmiştir. Boyabat 462 sene Osmanlıların idaresinde kalmıştır.
Katip çelebi'nin ifadesine göre IV. Murat Bağdat seferinde
Boyabat'ın Kurusaray köyünde ve konakladığı mahalle kışla
denmiştir. Padişah köylülerden çok memnun kalmış bütün köyü
vergiden muaf tutmuştur .
Boyabat Şeyh mahellesindeki Akmescit kasabasının ortasında Aşağı
cami veya diğer ismi büyük cami, Cumaköyü camii. Yazıköyü camii
ve Kaya camii tarihi camilerdir. Kemaldede camii, Yenimahalle
camii, Bülbülderesi camii Kargı tepesi camii ve Erenlik camileri
de tarihi camilerdir Kasabanın kuzeyinde Alibeyli köyü yolu
üzerinde bulunan Aşıklı Tekke, Dayılı köyündeki Daylı tekkesi
Dodurgalı türbesi, Bahşaşlı köyü tekkesi Boyabat'ın belli başlı
tekke ve türbeleridir.

Karadeniz Bölgesi’nin Batı Karadeniz bölümünde
Sinop iline bağlı bir ilçe olan Boyabat, doğusunda Durağan,
batısında Kastamonu ilinin Hanönü, Taşköprü ilçeleri, kuzeyinde
Ayancık, Sinop Merkez, Gerze ve Erfelek ilçeleri, güneyinde ise
Saraydüzü ve Çorum ilinin Kargı ilçeleriyle çevrilidir. İlçe
toprakları dağlık ve engebeli bir arazi yapısına sahiptir.
İlçenin kuzeyi Küre (Isfendiyar) Dağlarının uzantıları ile
engebeleşmiştir. Çok sarp olan bu dağların 1.300 m.
yüksekliğindeki Dranas Geçidi üzerinden ilçeye ulaşım
sağlanmaktadır. Ayrıca kuzeydoğu-güneybatı doğrultusundaki Ilgaz
Dağları da ilçenin batı ve güneyini engebelendirir. Ilgaz
Dağları üzerindeki Karaoluk Tepe (1.313 m.) ile Kuzuluk Tepe
(1.125 m.) en yüksek doruklardır.
İlçedeki en önemli düzlük Gökırmak vadisi boyunca,
kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda uzanan, Arım, Gazidere,
Asarcık isimli küçük ovaların birleşmesi ile meydana gelen
Boyabat Ovasıdır.
İlçe topraklarında çok sayıda yayla bulunmaktadır. Bunların
belli başlıları Mehmetli, Aluç, Mağruf, Gündüzlü, Kumlu,
Darıözü, Doğaçam, Yaylacık, Uzunöz, Sakızlı, Bayat, Yassıalan,
Gökalan ve Buzluk yaylalarıdır. İlçenin orta kesimindeki çöküntü
alanından akan Gökırmak ilçenin başlıca su kaynağıdır. Gökırmak
aynı zamanda Kızılırmak’ın önemli bir koludur. Boyabat 2., 3.,
4. jeolojik devirlerde oluşmuştur.
BOYABAT İKLİMİ
Boyabat arazisi kuzeyden, batıdan ve güneyden yüksek dağlarla
çevrili olduğundan çayların, bilhassa Gökırmak'ın meydana
getirdiği çukurluk ve güneyde de Kızılırmak'ın alçak yatağı yer
yer iklimi değiştirmektedir.
Boyabat etrafı yüksek dağlarla çevrili olup kasabada ayrı bir
çukurdadır.Her tarafta yükseklik ve çukurluk büyük fark
gösterdiğinden bu engebelikler iklime tesir etmektedir.
Boyabat her ne kadar ''Orta Karadeniz İklim Bölgesi'nde ise de
çevrede bir özellik gösterir. İklimi ne Sinop'a nede
Kastamonu'ya uyar. Genellikle çay ve ırmak yatakları çok sıcak
olup ilkbahar çabuk gelse de, düzlükler, yaylalar ve dağlarda
çevre iklimi hüküm sürer.
Boyabat'ta poyraz ve yıldız rüzgarları hakimdir. Gündüzleri
kuzeyden geceleri batıdan eserler. Yağmurlar batı rüzgarları ile
gelmektedir. Genellikle yağmurlar batı-doğu istikametini takip
eder. Daha çok ilk ve sonbaharda yağmur yağar. Kış aylarında kar
ve bazen karla karışık yağmur yağmaktadır.Temmuz ve Ağustos
aylarında en az yağmur düşer.
İlkbahar yağmurları bu engebeli arazide şiddetli gök
gürültüsüyle başlar.Her tarafı seller basar.Sonbahar sellerine
''Kabak Seli'' adı verilir.Kışları yükseklere çok miktarda kar
yağar. Buralar ormanlarla kaplıdır. Yazları soğuk suları ve
serinlikleriyle eşsiz mesire yerleridir.
AKAR SULARI
Boyabat'tan sınırlarından
Gökırmak, Kızılırmak, Gazidere Çayı, Çarşak Çayı, Asarcık Çayı,
Çorman Çayı geçmektedir. Yukarıda adı geçen akar su yatakları
Boyabat'ın en verimli topraklarıdır. Boyabat sınırları
içerisinde Göl bulunmamaktadır.
ORMANLARI
Boyabat'ı çevreleyen İsfendiyar ve Doğu Ilgaz Sıradağları
ormanlarla kaplıdır. Bu dağlar üzerinde Elekdağı, Göktepe,
Bürnük ve Karageriş ormanları bulunur. Ayrıca daha küçük
alanlarda başka başka adlarla anılan çam ve meşe ormanları
bulunmaktadır.Bu çam ormanları Türkiye'nin en kaliteli
kerestelerini verir.
Dört bir yanı çevreleyen Boyabat ormanlarında çam, meşe, kayın,
köknar, ardıç, kavak, gürgen ağaçları bulunmaktadır.
2000 Genel
Nüfus Sayımı neticesinde ilçeye ait nüfus oranı aşağıdaki
tabloda çıkartılmıştır.
|
|
Kadın |
Erkek |
Toplam |
|
İlçe Merkez Nüfusu |
12381 |
12909 |
25290 |
|
Köyler |
10612 |
9945 |
20607 |
|
Toplam |
22993 |
22904 |
45897 |
Nüfus
yoğunluğu, verimli topraklar, su bulunan ve ilçede bulunan
fabrikalara yakın bölgelerde toplanmıştır.
İlçe Ekonomisi, Sanayi,Tarım,Hayvancılık ve Orman
Ürünlerinden oluşmaktadır.
SANAYİ
İlçede mevcut 35 tuğla ve kiremit fabrikası , 7
adet çeltik, 1 adet ahşap parke, 3 adet un fabrikası, 2 adet
çivi ve tel fabrikası, 1 adet tekstil fabrikası, 2 adet cam karo
fabrikası mevcuttur.Bu fabrikalar tam kapasiteli çalıştıkları
zaman 3200 kişiye çalışma imkanı sağlamaktadır.
Boyabat'ta Devlet ve özel sektöre ait 4 banka şubesi ( T.C.
Ziraat, Halk,İş ve Akbank) vardır.
|
Toprak Sanayi |
:
35 ( tuğla –kiremit) |
|
Çeltik Fabrikası |
:
7 |
|
Çivi Fabrikası |
:
2 |
|
Un
Fabrikası |
:
3 |
|
Cam
Mozaik Fb. |
:
2 |
|
Ahşap Parke Fb. |
:
1 |
Toprak
sanayinde yıllık üretim : 360-400 Milyon adet
İlçede küçük sanayi sitesi mevcut olup,organize
sanayi bölgesi kurulma aşamasındadır.
TARIM
Tarım ilçede gelişmiştir. Kaliteli çeltiği (prinç)
ile tanınır. Pirinç yörede ırmak ve çay kenarlarında ekilir.
Üretilen çeltik, çeltik fabrikalarında işlenir. Boyabat'ta
ayrıca buğday, çavdar, şekerpancarı, karpuz, kavun, kış
sebzelerinden lahana ve pırasa ile ıspanak bol miktarda yetişir.
Yörede meyve üretimi de önemlidir. Elma, armut, dut, şeftali,
kayısı, kiraz, ceviz ve badem yetiştirilir. Yörede yetiştirilen
şekerpancarı Kastamonu Şeker Fabrikasına gönderilir.
Son yıllarda tarım modern yöntemlerle yapılmaktadır.Gübre ve
ilaç,kaliteli tohum ve makine kullanımı artmıştır.
İlçede, 30450 ha tarım arazisi mevcut olup,bunu %
50’si tarla bitkileridir.
TARIM ÜRÜNLERİ
|
Buğday |
:
15600 Ton |
|
Arpa |
:
3789 Ton |
|
Çeltik |
:
8400 Ton |
|
Fasulye |
:
600 Ton |
|
Şeker Pancarı |
:
24750 Ton |
|
Toplam sulanan tarım alanı |
:
8900 Hektar |
|
Toplam Nadas alanı |
:
3000 Hektar |
|
Tarıma elverişli olup kullanılmayan |
:
9550 Hektar |
ORMAN
Hayvancılıkta tarım gibi Boyabat'ta bayağı
ilerlemiştir. Büyükbaş, küçükbaş ve kümes hayvancılığı
yapılmaktadır. Aynı zamanda Boyabat, bir av hayvanları
bölgesidir. Keklik, tavşan, domuz, kurt, tilki, ördek, çulluk
avı yapılır. Ayı, geyik, karaca, sansar, gibi hayvanlara da az
miktarda rastlanır.
Ormanlık
alan : 100296 Hektar
Ormansız
alan : 65462 Hektar
ORMAN
ÜRÜNLERİ
|
Tomruk |
:
14000m3 |
|
Tel
Direk |
:
350 m3 |
|
Maden Direk |
:
3500 m3 |
|
Kağıtlık odun |
:
13000 m3 |
|
Lift-yonga odunu |
:
18350 m3 |
|
Yakacak odun |
:
6500 star |
HAYVANCILIK
|
Koyun |
:
33000 |
Sığır (saf kültür) |
:
650 |
|
Kıl
Keçisi |
:
6700 |
Sığır (kültür melezi) |
:
11500 |
|
Tiftik Keçisi |
:
320 |
Sığır (yerli) |
:
8700 |
|
Manda |
:
1050 |
At |
:
260 |
|
Katır |
:
145 |
Eşek |
:
1040 |
SİVİL TOPLUM
ÖRGÜTLERİ
DERNEKLER
|
İnsan hakları derneği |
|
İş
adamları derneği |
|
Atatürkçü düşünce derneği |
|
Din
görevlileri derneği |
|
Kozkule ve Çeşnigir Köyü Derneği |
|
Yiğrenliler Köyü derneği |
|
Gündüzlüler köyü derneği |
|
Çevre koruma ve geliştirme derneği |
ODALAR ÜYE
|
Ziraat odası |
: 3500 |
|
Sanayi ve ticaret odası |
: 1069 |
|
Esnaf ve sanatkarlar odası |
: 700 |
|
Şoförler ve otomobilciler odası |
: 561 |
|
İnşaatçılar ve marangozlar odası |
: 268 |
|
Bakkallar ve bayiler odası |
: 61 |
ŞİRKETLER
|
Anonim şirket |
:
28 |
|
Limited şirket |
:
118 |
|
Kooperatif (sulama, tarım,yapı) |
|
|
|